Энцыклапедыя жыцця беларускага сялянства
Сёння ў сумесным праекце рэдакцыі газеты "Наш час" і раённай бібліятэкі «Читающий Волковыск» сваім водгукам з намі дзеліцца настаўніца кітайскай і англійскай мовы ДУА “Гімназія №2 імя А.В. Гарбатава г. Ваўкавыска”, намеснік старшыні моладзевага руху «Искра» партыі «Белая Русь» Валерыя Дзмітрыеўна Іванова:
Мой любімы твор яшчэ са школы – гэта паэма «Новая зямля», напісаная класікам беларускай літаратуры Якубам Коласам. Знакамітыя радкі з паэмы "Мой родны кут, як ты мне мілы" можа працягнуць кожны з нас. А хто не ведае мілагучную і кранальную песню ў выкананні ансамбля “Песняры”, напісаную на вершы з паэмы?
Гэта першы буйны ліра-эпічны твор на беларускай мове. У сваёй аснове, паэма «Новая Зямля» – аўтабіяграфічная. Многія героі маюць прататыпы: Міхал – бацька паэта, Ганна – маці, Антон – дзядзька.
Якуб Колас пачаў стварэнне паэмы ў 1911 годзе ў Мінскім астрозе, дзе знаходзіўся за ўдзел у настаўніцкім з’ездзе. Тут ён стварае вершаваныя апавяданні пра жыццё сваёй сям’і ў канцы ХІХ стагоддзя. Гэта не толькі твор аб трагічным лёсе беззямельнага селяніна, які марна спрабаваў вырвацца з-пад прыгнёту памешчыкаў. “Новая зямля” – гэта, адначасова, выдатны гімн чалавеку працы.
Аўтар у сваім творы вельмі дакладна апісвае ўcё, штo xapaктapызye пoбыт бeлapyca: звычаі і абрады, xaтнi iнтэp'ep, пpылaды пpaцы, нaцыянaльныя cтpaвы, адзенне, тaнцы і пecнi. Чытaючы пaэмy, мы зaxaпляeмcя мyдpacцю нaшыx пpoдкaў. Твор чытаецца лёгка – кожны яго радок насычаны дасціпным гумарам.
Паэма «Новая зямля» напоўнена пейзажнымі замалёўкамі. Прырода ў Якуба Коласа – гэта частка Радзімы, бо менавіта праз захапленне роднымі краявідамі чалавек выяўляе свае патрыятычныя пачуцці.
Першыя главы кнігі друкаваліся ў газеце “Наша ніва” ў 1912 годзе. Асобным кніжным выданнем паэма выйшла ў 1923 годзе. На рускай мове ўпершыню выдадзена толькі ў 1949 годзе. Кнігу выдавалі часта, а над яе мастацкім афармленнем працавалі лепшыя творцы тых часоў.
З цягам часу паэма атрымала і музычнае аздабленне. У 1980 годзе было напісана лібрэта, і з'явілася нацыянальная опера "Новая зямля".
У 1982 годзе, да 100-годдзя беларускага класіка, на Мінскай студыі “Тэлефільм” пры Дзяржтэлерадыё БССР па паэме «Новая зямля» была знята аднайменная гістарычная драма.
Вядомы пісьменнік і грамадскі дзеяч Алесь Адамовіч у сваёй навуковай працы "Беларускі вершаваны раман" задаў гіпатэтычнае пытанне: калі б мы нейкім чынам скантактавалі з іншапланецянамі, то якую б найбольш поўную і дакладную інфармацыю ад беларусаў маглі б ім даслаць? "Новую зямлю" Якуба Коласа, бо ў ёй ёсць усё пра нас", – адказаў навуковец на сваё пытанне.
Рэкамендую кнігу да чытання. І пажадана, на роднай беларускай мове. Толькі так у поўнай меры можна адчуць аўтара і глыбіню яго твора.